Nie wiemy nic pewnego o początkach ewolucji. To, co wiemy dość dobrze, to dynamika pojawiania się nowego gatunku — od jego narodzin, przez szczyt rozwoju, aż po upadek. Istnieje prawie tyle ścieżek ewolucyjnych, ile gatunków, a wszystkie mają liczne cechy wspólne. Nowy gatunek pojawia się na świecie niezauważony. Jego pojawienie się wydaje się wynikać z tego, co już istnieje, a to zapożyczenie zdaje się świadczyć o wynalazczej inercji Projektanta. Na początku nie ma wielu wskazówek, że to przewrót w jego wewnętrznej organizacji, któremu gatunek zawdzięcza późniejszy rozwój, już się dokonał. Pierwsze okazy są zazwyczaj małe; mają również szereg prymitywnych cech, jakby ich narodziny były pośpieszne i obciążone niepewnością. Przez pewien czas wegetują w półtajnym stanie, ledwo radząc sobie w rywalizacji z ustalonymi gatunkami — które są już optymalnie przystosowane do zadań świata. Następnie, w końcu, skłonione przez zmianę ogólnej równowagi wynikającą z pozornie nieistotnych przekształceń w środowisku (gdzie środowisko gatunku obejmuje nie tylko świat geologiczny, ale także wszystkie inne gatunki w nim wegetujące), rozpoczyna się nowy rodzaj ekspansji. Wchodząc na już zajęte terytoria, gatunek otwarcie pokazuje swoją przewagę nad konkurentami w walce o życie. Kiedy wchodzi w pustą, niezdobytą przestrzeń, wybucha w promieniowaniu ewolucyjnym, które w jednym kroku inicjuje pojawienie się całego szeregu wariacji. W tych wariacjach zniknięcie pozostałości prymitywizmu w gatunku towarzyszy pojawieniu się nowych rozwiązań systemowych, które coraz odważniej dominują nad jego zewnętrznym wyglądem i nowymi funkcjami. To jest droga, którą gatunek podąża, aby osiągnąć swój szczyt rozwoju. W trakcie tego procesu nadaje nazwę całej epoce. Okres panowania na lądzie, w morzu lub w powietrzu trwa długo. Następnie homeostatyczna równowaga zostaje ostatecznie zakłócona — jednak to wciąż nie sygnalizuje porażki. Dynamika ewolucyjna gatunku zyskuje pewne dotąd nieobserwowane nowe cechy. W jego głównym gałęzi okazy stają się coraz większe, jakby gigantyzm miał zapewnić ochronę przed zagrożeniem. Ponownie zaczynają się odbywać promieniowania ewolucyjne, tym razem często naznaczone hiperspecjalizacją. Boczne gałęzie próbują przeniknąć do środowisk, w których konkurencja jest stosunkowo słabsza. Od czasu do czasu ten ostatni manewr kończy się sukcesem. Następnie, gdy wszystkie ślady gigantów — których pojawienie się było strategią obronną ze strony gatunku głównego przeciwko jego wyginięciu — zniknęły, gdy wszystkie jednoczesne wysiłki w przeciwnym kierunku również zawiodły (ponieważ niektóre linie ewolucyjne szybko zmierzają w kierunku karłowatości), potomkowie bocznej gałęzi, szczęśliwie napotykając sprzyjające warunki w obrębie peryferyjnego obszaru swojej konkurencji, kontynuują swoje istnienie niemal bez zmian. W ten sposób służą jako ostatni dowód pierwotnej obfitości i siły gatunku. Proszę wybaczyć mój nieco pompatyczny styl, retorykę, która nie została poparta żadnymi przykładami. Wszelkie niejasności wynikają z faktu, że mówiłem jednocześnie o dwóch rodzajach ewolucji: biologicznej i technicznej. -Stanislaw Lem, Summa Technologiae

matematyka nigdy nie będzie taka sama zaczynajmy!

Minęliśmy horyzont zdarzeń.