Kozmik Saatlerin Şaşırtıcı Tik Takı: Yerçekimi Zamanı Yavaşladığında Süper Yoğun, şehir büyüklüğünde bir nötron yıldızı saniyede yüzlerce kez döndüğünü, evrendeki en güvenilir deniz feneri gibi ultra hassas radyo darbeleri yaydığını hayal edin. Şimdi, binlerce ışık yılı boyunca bize doğru hızla ilerleyen darbeleri hayal edin—ancak görünmez yerçekimi tarafından çok az da olsa geciktirilecekler. Bu, Shapiro'nun zaman gecikmesinin eylemidir—Einstein'ın genel göreliliğinin en akıl almaz tahminlerinden biridir ve şimdi olanları kullanarak nefes kesici bir doğrulukla ölçebiliyoruz: bu milisaniyelik pulsarlardan biri mükemmel hizalandığında ve darbeleri devasa bir yoldaş yıldızın (genellikle beyaz cüce veya başka bir nötron yıldızı) yanından geçmesi gerekirse, Darbeler, sert şekilde kavisli uzay-zaman içinde küçük bir sapma yapar. Işık sadece yolda bükülmez—yoldaşın kütlesi tarafından oluşturulan yerçekimi "çukur"undan geçerken adeta yavaşlar. Sonuç ne oldu? Bu darbeler Dünya'ya olması gerekenden mikrosaniyeler daha geç gelir. Mikrosaniyeler önemsiz gelebilir, ama milyarda bir saniyeye kadar doğru saatlerle karşılaştığınızda, o küçük gecikme gök gürültüsü kadar yüksek. Bunu bu kadar güçlü kılan şey saflığıdır: Shapiro gecikmesi sadece uzay-zamanın eğriliğine bağlıdır—yörünge hareketine, yıldızların bileşimine değil, karmaşık astrofiziksel komplikasyonlara da bağlı değil. Yerçekimi doğrudan zamanla konuşuyor. Pulsar zamanlama dizileri ve özel gözlemevleri, bu ikili sistemleri yerçekimi testleri için şimdiye kadar inşa edilmiş en temiz laboratuvarlardan bazılarına dönüştürdü. Ölçümler, Einstein'ın denklemleriyle şaşırtıcı bir hassasiyetle uyumlu—çoğu zaman milyonda bir parçadan daha iyi—bir zamanlar en seçkin örnekler gibi görünen alternatif yerçekimi teorilerinden oluşan bir hayvanat bahçesini susturdu; ancak gecikmenin boyutu bile astronomların yoldaş yıldızı tartmasına olanak tanıyor ve başka varsayımlara gerek yok. Sadece kavisli uzay-zamanın geometrisi ve kozmik bir saatin tik takı. Bu gözlemler derin: yerçekiminin sadece yörüngeleri eğdiren bir kuvvet olmadığını gösteriyorlar. Zamanın akışını yeniden şekillendiriyor—hatta ışığın hayal edilemez boşlukları geçmesine rağmen. Einstein'ın en çılgın fikri, ölü yıldızların sabırlı, metronom kalp atışlarıyla defalarca kanıtlanıyor. Kaynaklar: NASA, ESA, The Astrophysical Journal, Physical Review Letters